Vier kenmerken van een bearmarkt

"De tweeprocentregel stelt dat bearmarkten in de VS van begin tot eind een onregelmatige daling vertonen, maar dat het gemiddelde op ongeveer 2% per maand ligt. Wanneer de daling groter is, kunt u ervan uitgaan dat er snel een heropleving zal volgen die betere uitstapmogelijkheden biedt."

-Ken Fisher, Forbes, "Stay Cool", 21/09/1998

Een bearmarkt (een op kerncijfers gebaseerde daling van circa 20% of meer over een langere periode) kunnen herkennen, is belangrijk als u in aandelen belegt. Maar beleggers begrijpen niet altijd precies wat een bearmarkt is of hoe ze die kunnen herkennen. Daardoor kunnen ze op emoties gebaseerde beleggingsbeslissingen nemen die hun financiële langetermijndoelen in gevaar brengen. Fisher Investments meent dat het belangrijk is fundamentele marktfactoren nauwlettend in de gaten te houden om de voorboden van een bearmarkt te herkennen. Het gaat onder meer over politieke en economische katalysatoren en ontwikkelingen die het marktsentiment beïnvloeden. Volgens Fisher Investments volstaan technische indicatoren op zichzelf niet om een bearmarkt te kunnen zien aankomen. Uit onderzoek van Fisher Investments blijkt immers dat bearmarkten zelden met een ‘klap’ beginnen, maar meestal met een ‘zucht’: een geleidelijke overgang die langere tijd aanhoudt en beleggers een vals gevoel van veiligheid geeft.

Er zijn vier regels die kunnen helpen bij het identificeren van deze karakteristieke geleidelijke overgang.

  1. De tweeprocentregel: een bearmarkt daalt doorgaans met ongeveer 2% per maand (Figuur 1). Soms dalen bearmarkten met meer dan 2%, soms met minder, maar over het algemeen en gemiddeld beginnen bearmarkten meestal niet met een plotselinge scherpe daling, zoals wel wordt gedacht. Wanneer tijdens een bearmarkt de koersen met meer dan 2% dalen, volgt er vaak een heropleving die beleggers betere mogelijkheden biedt om te verkopen. (Of het is misschien enkel een correctie – voor meer informatie, zie het volgende hoofdstuk over correcties die eruitzien als een bearmarkt.)
  1. De driemaandenregel: Joe Goodman, een columnist van Forbes met een lange staat van dienst, adviseerde beleggers in de jaren ‘40 en ‘50 om nooit overhaast te concluderen dat de markt over haar hoogtepunt heen is. Volgens deze regel moet men na het vaststellen van een piek drie maanden wachten voordat men met zekerheid kan stellen dat er een bearmarkt is aangebroken. In plaats van te gissen of er zich een marktpiek voordoet, garandeert deze regel dat er pas defensieve beleggingsacties worden genomen nadat de piek is bereikt. Het verschaft een tijdvenster om de relevante kerncijfers, de reactie van de markt en mogelijke factoren die een bearmarkt veroorzaken, te beoordelen (Figuur 2).

Figuur 1 en 2 geven de karakteristieke geleidelijke overgang weer van de terugval van de S&P 500 gedurende de bearmarkt van 1973-1974.

Bron: FactSet, 24/07/2018. Koers S&P 500, geïndexeerd naar 100 op 31/12/1972, van 31/12/1972 tot 31/12/1974 (in USD). Wisselkoersschommelingen tussen de Amerikaanse dollar en de euro kunnen leiden tot hogere of lagere beleggingsrendementen. Zie Figuur 5 voor het rendement van de S&P 500 tijdens de voorbije vijf jaar.

  1. De twee derde/een derde-regel: over het algemeen vindt een derde van de daling van de aandelenmarkten plaats gedurende het eerste tweederdedeel van een bearmarkt, en ongeveer twee derde van de daling vindt plaats in het laatste derde deel. (Figuur 3)
  1. De achttienmaandenregel: de duur van bullmarkten (langdurige periodes van stijgende aandelenkoersen) kan enorm variëren, maar de gemiddelde duur van een bearmarkt bedraagt sinds 1946 slechts zestien maanden (Figuur 4). In de recente geschiedenis waren er maar heel weinig die twee jaar of langer aanhielden. Als u voor een defensieve beleggingsstrategie opteert, kunt u er maar beter een kiezen die niet te lang duurt. Hoe langer een bearmarkt aanhoudt, hoe groter de kans dat u te lang wacht met herbeleggen. Als u langer dan achttien maanden ‘bearish’ blijft, loopt u het risico dat u te laat bent om te kunnen profiteren van de forse koersstijging die bijna altijd het begin van de volgende bullmarkt aankondigt. Beleggers kunnen forse verliezen lijden als ze die stijging mislopen.

Bron Figuur 3: FactSet, 24/07/2018. Koers S&P 500, geïndexeerd naar 100 op 31/12/1972, van 31/12/1972 tot 31/12/1974.

Bron Figuur 4: FactSet, Global Financial Data, 19/03/2015. Koers S&P 500 van 29/05/1946-09/03/2009. Het rendement wordt weergegeven exclusief dividend. Voor het bepalen van de lengte van de periode staat één maand gelijk aan 30,5 dagen. Weergegeven in USD. Wisselkoersschommelingen tussen de Amerikaanse dollar en de euro kunnen leiden tot hogere of lagere beleggingsrendementen. Zie Figuur 5 voor het rendement van de S&P 500 tijdens de voorbije vijf jaar.

Verwar een correctie niet met een bearmarkt

Het is ook belangrijk om niet ten onrechte aan te nemen dat er een bearmarkt aangebroken is. Als de markt enkel een correctie doormaakt (een kortstondige, door het sentiment veroorzaakte daling van -10% tot -20%), is het volgens Fisher Investments verstandiger af te wachten en uw portefeuille ongewijzigd te laten. Vanwege hun aard is het onmogelijk om marktcorrecties altijd nauwkeurig te voorspellen. Correcties kunnen om eender welke reden voorkomen, of zelfs zonder reden. Bij correcties ontbreken de oorzaken en de kenmerken van een ‘Muur’ en een ‘Dreun’. De Muur verwijst naar het gegeven dat beleggers wanneer een bullmarkt haar hoogtepunt nadert, verschillende angsten accepteren en zelfs negeren. De Dreun is een onverwachte, onvermijdelijke gebeurtenis die ingrijpend genoeg is om het wereldwijde bruto binnenlands product met een paar procentpunten te doen dalen. Hier volgen een aantal tekenen die erop kunnen wijzen dat er slechts sprake is van een correctie:

  • Er doet zich een recent of langdurig regionaal geopolitiek conflict, een terroristische aanslag of een natuurramp voor waarvan de media verslag doen alsof het einde der tijden is aangebroken. Deze gebeurtenissen kunnen leiden tot volatiliteit op de aandelenmarkt.
  • Verder is de economie gezond.
  • Er doet zich op de aandelenmarkt een plotselinge, korte en scherpe daling voor, kort nadat de koersen een relatief hoog niveau hadden bereikt. Dit in tegenstelling tot een geleidelijke overgang.

Een bearmarkt-beleggingsstrategie implementeren en de defensieve toer op gaan, zou slechts zelden mogen gebeuren. Dit soort beslissingen mag u ook niet lichtzinnig nemen of op advies van de buurman. Uitstappen is een van de grootste beleggingsrisico's die u kunt nemen; want als u zich vergist en vermogensgroei nodig hebt, kan het u erg veel rendement kosten wanneer u een deel van de stijging van een bullmarkt misloopt. Het is heel belangrijk te beseffen dat er geen stelregels zijn waarop u als belegger blind kunt vertrouwen. Op de hoogte blijven van de marktontwikkelingen en inzicht hebben in de oorzaken en indicatoren van bearmarkten, zijn wel cruciaal voor een gedisciplineerd portefeuillebeheer dat ernaar streeft uw beleggingsdoelstellingen op lange termijn te bereiken.

Bron: FactSet, 24/07/2018. Koers S&P 500 van 03/01/2011-02/01/2018. Weergegeven in USD. Wisselkoersschommelingen tussen de Amerikaanse dollar en de euro kunnen leiden tot hogere of lagere beleggingsrendementen.

Beleggen op financiële markten brengt het risico van verlies met zich mee en er is geen garantie dat het belegde kapitaal geheel of gedeeltelijk terugbetaald zal worden. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie of betrouwbare indicatie van toekomstig rendement. De waarde en opbrengst van de beleggingen volgen de schommelingen van de wereldwijde aandelenmarkten en van de internationale wisselkoersen.