Een Bearmarkt Identificeren


Wat u beter niet doet om te beoordelen of er al dan niet sprake is van een bearmarkt

Is een daling op de aandelenmarkt een correctie of een bearmarkt? Om dat te kunnen beoordelen, vertrouwt u beter niet op economische gegevens uit het verleden.

Wie een bearmarkt goed weet te voorspellen, kan aanzienlijke verliezen op de aandelenmarkt voorkomen. En hoewel u niet per se bearmarkten moet vermijden om uw beleggingsdoelstelling voor de lange termijn te halen, kan het  zeker helpen. Helaas is het vermijden van bearmarkten een zeer complexe aangelegenheid: beleggers slagen er vaak niet in om erachter te komen of een daling een bearmarkt is — een door kerncijfers veroorzaakte en langdurige daling van de aandelenmarkt van 20% of meer — dan wel een correctie, zijnde een scherpe, door het sentiment veroorzaakte terugval van 10% of meer. Beleggers die willen beoordelen of er sprake is van een bearmarkt, moeten begrijpen welke signalen al dan niet op een bearmarkt wijzen.

Een bearmarkt vaststellen op grond van een recessie

Het is een misverstand dat bearmarkten samenvallen met periodes van economische terugval. Hoewel ze inderdaad gewoonlijk gepaard gaan met een recessie, beginnen ze meestal niet gelijktijdig. Aandelen zijn een voorspellende indicator van de economie. Bearmarkten beginnen in de regel dan ook maanden voordat de recessie zich aandient. Zie Figuur 1, waarin de startdata van bearmarkten en recessies in de VS sinds 1926 met elkaar worden vergeleken.

Figuur 1: Bearmarkten beginnen in de regel veel eerder dan recessies

Bron: FactSet en National Bureau of Economic Research, per 13/02/2018. S&P 500-index dagkoersen, 1926 – 2016. In Amerikaanse dollar. Schommelingen in de wisselkoers tussen de dollar en de euro kunnen leiden tot hogere of lagere beleggingsrendementen.

Aandelen bereiken hun piek over het algemeen ook veel eerder dan de tewerkstelling. In figuur 2 worden de bearmarkten in de VS vergeleken met de Amerikaanse 'nonfarm payrolls', een maatstaf voor het aantal werkenden in de economie, exclusief agrarische werknemers, werknemers in de particuliere huishouding en werknemers van bepaalde non-profitorganisaties.

Figuur 2: Tewerkstelling (excl. landbouw) en bearmarkten in de VS

Bron: FactSet, per 13/02/2018. Tewerkstelling (excl. landbouw) in de VS op maandbasis en dagkoersen van de S&P 500-index, van januari 1939 tot januari 2018. In Amerikaanse dollar. Schommelingen in de wisselkoers tussen de dollar en de euro kunnen leiden tot hogere of lagere beleggingsrendementen.

Als een belegger eerst een recessie afwacht voordat hij besluit dat er sprake is van een bearmarkt, is het zeer waarschijnlijk al te laat om daar iets aan te hebben. Hoewel het niet nodig is precies te weten wanneer de markt piekt, is het wel verstandig om aandelen alleen van de hand te doen als de kans groot is dat de koersen nog fors verder zullen dalen. Vergeet niet dat recessies alleen achteraf kunnen worden vastgesteld. Aangezien economische indicatoren van maand tot maand en van kwartaal tot kwartaal variëren, wordt een recessie pas duidelijk als ze al enkele maanden bezig is. Pas dan blijkt dat de marktomstandigheden over de hele linie verslechteren en dat het geen tijdelijke inzinking was. Op dat moment is de bearmarkt misschien al zes, acht maanden of langer gaande. Sommige bearmarkten duren voldoende lang om er op dat moment alsnog uit te stappen (zoals in 2000), maar de meeste zijn al bijna voorbij als de recessie een feit is.

Het gaat om de voorspellende indicatoren

Als u een bearmarkt wilt vermijden, moet u zich baseren op voorspellende economische indicatoren. Alleen op basis daarvan — en niet aan de hand van historische gegevens over output en werkgelegenheid — kunt u beoordelen of er een recessie in aantocht is. De Leading Economic Index (LEI) is een nuttig hulpmiddel bij financiële analyses: het is een gecombineerde index van de tien meest voorlopende economische indicatoren. De LEI voorspelt niet de ontwikkeling van aandelen, want aandelen vormen zelf een van de tien bestanddelen, maar de index is wel een hulpmiddel om te beoordelen of de volatiliteit op de markt slechts ruis is of dat de economische situatie verder zal verslechteren. De rentecurve — die de verhouding tussen de lange- en kortetermijn rentevoeten weergeeft — en de voor inflatie gecorrigeerde geldhoeveelheid zijn eveneens relevante indicatoren in de LEI. Als er gedurende langere tijd sprake is van een omgekeerde rentecurve (de korte rente is hoger dan de lange) betekent dit meestal dat de kredietmarkt gaat verkrappen. En een verkrapping op de kredietmarkt leidt meestal tot lagere bedrijvigheid.

Andere signalen van mogelijke tegenspoed zijn een algemene terugval in de kredietverlening door financiële instellingen, een aanhoudende daling van de productieorders en van Purchasing Managers’ Indexes (PMI), dit zijn economische indicatoren gebaseerd op enquêtes onder managers in de productie- en dienstensector. Deze hebben in de regel een minder sterk voorspellend vermogen dan op de markt gebaseerde indicatoren, maar ze kunnen wel aangeven of de daadwerkelijke output gaat dalen.

Maar nogmaals, dit is meer kunst dan wetenschap. Er bestaan ook bearmarkten zonder recessie en recessies zonder bearmarkt. Want tenslotte is de economie niet de enige aanjager van de markt; de politieke situatie (bv. wet- en regelgevingsrisico) en het beleggerssentiment spelen eveneens een belangrijke rol. Naar onze mening mag een belegger dan ook nooit vergeten dat bullmarkten in de regel op twee manieren eindigen: ‘de muur’ of een ‘klap’. Ofwel stijgt het sentiment boven alle negativiteit uit, worden beleggers te euforisch en koesteren ze te hoge verwachtingen omtrent de toekomstige bedrijfswinsten. Ofwel doet er zich een enorme, vreselijke en onvoorziene klap voor die de bullmarkt om zeep helpt voordat het sentiment zijn natuurlijke ontwikkeling heeft kunnen voltooien.

Dat betekent niet dat u economische cijfers moet negeren. Die kunnen erg nuttig zijn om markttrends te bepalen, uw eerdere vooruitzichten te bevestigen of om uw inzicht in een doorslaggevende factor voor aandelen te vergroten. Maar als de markten onrustig worden, moet u niet denken dat er geen bearmarkt komt omdat het bruto nationaal product (bbp, een maatstaf van economische output) en de werkgelegenheidscijfers gunstig zijn. Kijk daarentegen of er een stijgende rentecurve is, of de LEI hoog is en stijgt, hoe snel de kredietverstrekking groeit, of er veel nieuwe orders/business readings zijn en of het wetgevingsrisico relatief laag is. Wij denken dat aan de hand van deze voorspellende gegevens kan worden bepaald of de volatiliteit op de markt wordt veroorzaakt door het sentiment, dan wel of er een bearmarkt in aantocht is.

Beleggen op financiële markten brengt het risico van verlies met zich mee en er is geen garantie dat het belegde kapitaal geheel of gedeeltelijk terugbetaald zal worden. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie of betrouwbare indicatie van toekomstig rendement. De waarde en opbrengst van de beleggingen volgen de schommelingen van de wereldwijde aandelenmarkten en van de internationale wisselkoersen.