Een gevaarlijke marktmythe: één grote bearmarkt en u bent er geweest!


Bearmarkten kunnen pijn doen, ook emotioneel. Ken Fisher, de voorzitter van Fisher Investments noemt de aandelenmarkt niet voor niets vaak De Grote Vernederaar (The Great Humiliator, TGH). TGH vindt niets leuker dan zoveel mogelijk mensen angst aan te jagen en hen zo lang en zoveel mogelijk geld afhandig te maken voordat de koersen stijgen (of dalen). Wij menen dat TGH tijdens een bearmarkt op zijn dodelijkst is.

TGH probeert mensen op allerlei manieren hun marktrendementen afhandig te maken. Om te beginnen kan uw financiële portefeuille gedurende een bearmarkt fors in waarde dalen, met grote ongerealiseerde verliezen tot gevolg. Emoties zoals vernedering, angst en het gevoel te moeten vechten voor uw leven steken dan de kop op. TGH weet bovendien dat de afkeer voor marktverliezen vaak groter is dan de liefde voor winst. Dit principe wordt ‘kortzichtige verliesaversie’ genoemd. Bearmarkten worden er zó ondraaglijk door voor beleggers dat ze, tegen hun strategie in, beslissingen nemen die uiteindelijk slecht voor hen zijn. Voor de meeste beleggers pakken die beslissingen op de lange termijn zelfs veel nadeliger uit dan wanneer ze gewoon rustig waren gebleven. Paniekverkopen op het absolute dieptepunt zijn er een goed voorbeeld van. Veel te veel beleggers doen dat uit eigen beweging en ondervinden hierdoor ernstig nadeel. Het gebeurt vaak onder het mom van ‘wachten op duidelijkheid’, of omdat ze plots besluiten niet langer risicotolerant te zijn voor een hoge aandelenvolatiliteit. Vervolgens wijzigen ze hun beleggingsstrategie voor de lange termijn naar een mix van contanten en vastrentende waarden; precies op tijd om de enorme opvering van de aandelenmarkten te missen nadat die de bodem heeft bereikt.

Een andere variant: sommige beleggers zeggen dat ze in aandelen blijven beleggen tot het break-evenpunt of een andere willekeurige mijlpaal wordt bereikt en dat ze vervolgens hun strategie wijzigen, bijvoorbeeld door in contanten en vastrentende waarden te beleggen omdat "vastrentende waarden veiliger zijn". Ze vinden dat aandelen het juiste vermogensbestanddeel zijn om op korte termijn weer te groeien tot de hoogste waarde (of een ander willekeurig niveau) van hun portefeuille. Waarom weigeren ze dan te geloven dat aandelen op langere termijn meer groei kunnen bieden? Kortetermijndoelen impliceren een korte beleggingshorizon; hiervoor zijn aandelen in principe minder geschikt. Doelstellingen voor de lange termijn impliceren een langere beleggingshorizon; hiervoor zijn aandelen in de meeste gevallen het meest geschikt. Veel beleggers kunnen dit moeilijk vatten.

Hoe groter de bearmarkt, hoe groter de opvering die erop volgt

Wanneer u een lange beleggingshorizon hebt en uw beleggingsdoelstellingen een groei vereisen gelijkaardig aan die van aandelen, dan zou een dalende markt uw manier van beleggen niet mogen beïnvloeden. Voorzichtige beleggers vrezen in een gat te zullen vallen waar ze niet meer uit kunnen komen. Ze weten dat als aandelen 25% dalen, er meer nodig is dan een stijging van 25% om dit goed te maken, namelijk 33%. Om te herstellen van een daling van 30% is er een stijging van bijna 43% nodig. En wanneer er, zoals tijdens de financiële crisis van 2008-2009, sprake is van een enorme marktdaling, dan is er een grote stijging nodig om weer op het break-evenpunt te geraken. Om van enige reële groei nog maar te zwijgen. Na alle problemen gedurende de bearmarkt kunnen beleggers bovendien maar moeilijk geloven dat aandelen zoveel kunnen stijgen. Ook hier is TGH weer aan het werk. Dit zal nooit veranderen.

Toch is zo’n hoog marktrendement beslist niet onmogelijk. Bearmarkten zijn een normaal verschijnsel. De ene is al wat groter dan de andere, maar de geschiedenis leert dat aandelenkoersen zich na elke daling (ook hele forse) ook weer herstellen. Om zelfs nieuwe records te vestigen en outperformance te leveren. Als de daling van bearmarkten onherstelbaar zou zijn, dan zouden aandelenkoersen alleen maar zakken. Maar dat doen ze niet. Ze stijgen meer dan ze dalen en zijn in de loop der tijd zelfs steeds verder gestegen.[i] Niet altijd, maar over het algemeen wel. En zelfs als ze niet stijgen, zijn beleggers beter af met elk willekeurig rendement van een bullmarkt dan wanneer ze op de bodem van de markt verkopen en alleen maar contanten aanhouden.

Middenin een dalende markt denken beleggers vaak dat het dit keer anders zal lopen. Dat de aandelen nooit zullen herstellen, of dat het op z’n minst jaren zal duren voordat hun portefeuille zich weer op het oude niveau bevindt. Maar zoals Sir John Templeton, een bekend belegger, fondsbeheerder en filantroop, heeft gezegd: bij beleggen zijn de "vijf gevaarlijkste woorden: dit keer is het anders". De waarheid is dat het vrijwel nooit fundamenteel anders is. Uiteraard verschillen de details, maar niet de kerncijfers die de aandelenmarkt en de economie aanjagen. En ook menselijk gedrag is vrij voorspelbaar: we reageren meestal hetzelfde op de angst die een bearmarkt veroorzaakt. Gemeten over langere periodes zouden aandelen dus over de hele linie moeten stijgen, met fases van zowel hoge als lage neerwaartse marktvolatiliteit.

Onthoud: in de toekomst zal een nog ongekende winst gegenereerd worden uit nog uit te vinden producten en diensten, ontsproten aan de vindingrijkheid, innovatie en verlangens van mensen. Bij het opstellen van een beleggingsstrategie met langetermijnkapitaal is mijn advies dat u er het beste vanuit kunt gaan dat het dit keer niet veel, wellicht helemaal niet, anders zal zijn, ook al voelt het wel altijd anders aan.

Misleid door gemiddelden

Een reden waarom beleggers vrezen dat herstellen van bearmarkten heel moeilijk is, is dat ze worden misleid door de gemiddelden. Stel dat u van een gemiddeld aandelenrendement van circa 10% per jaar uitgaat. Als u een portefeuillestijging van 33%, 45% of 140% nodig hebt om weer op het oude niveau te komen, dan lijkt dit heel erg lang te zullen duren. Maar het langetermijngemiddelde van de aandelenmarkten houdt ook rekening met bearmarkten. Net zoals aandelen tijdens een bearmarkt zeer sterk kunnen dalen, kunnen ze ook weer enorm stijgen.

Het gemiddelde beleggingsrendement in een bullmarkt is inherent bovengemiddeld; dat moet ook wel om de bearmarkten te compenseren. Figuur 1 hieronder geeft de rendementen weer van Amerikaanse bullmarkten sinds 1926. De huidige bullmarkt is hierbij niet inbegrepen. Het gemiddelde rendement van een Amerikaanse bullmarkt bedraagt 21% op jaarbasis. En hoewel de lengte van die bullmarkten enorm verschilt, kunnen ze veel langer aanhouden dan veel mensen denken. Dit betekent dat de verliezen die tijdens een bearmarkt worden geleden, veel sneller kunnen worden goedgemaakt dan veel beleggers denken.

Figuur 1: Rendement bullmarkt: inherent bovengemiddeld

 

*Qua de lengte staat een maand gelijk aan 30,5 dagen.

Bron: Global Financial Data, Inc., S&P 500 koersrendement

In Amerikaanse dollar. Wisselkoersschommelingen tussen de dollar en de euro kunnen leiden tot hogere of lagere beleggingsrendementen. Het rendement op jaarbasis is een berekening van het jaarlijkse rendement dat zou worden gerealiseerd voor elk van de periodes. Het cumulatieve rendement is een berekening van het totale rendement van de markten.

Wellicht denken beleggers: "Ik heb die bearmarkt meegemaakt en mijn portefeuille is fors gedaald. Nu moet ik mijn strategie wijzigen en voornamelijk contanten en vastrentende waarden aanhouden omdat beleggen in aandelen te risicovol is". Maar door te kijken naar economische cijfers uit het verleden komt u niet te weten wat er later zal gebeuren. Beleggers zouden altijd moeten vooruitkijken en uitgaan van hun langetermijnbeleggingsdoelen en -beleggingshorizon, zonder acht te slaan op de bearmarkt-angst van TGH. Laat u niet misleiden door gemiddelden. Bearmarkten kunnen omvangrijk zijn, maar historisch gezien duren bullmarkten langer en zijn ze krachtiger. Bovendien zijn wij van mening dat ze in de toekomst waarschijnlijk net zo zullen domineren als in het verleden.

[i] FactSet, per 26/03/2018.

Beleggen op financiële markten brengt het risico van verlies met zich mee en er is geen garantie dat het belegde kapitaal geheel of gedeeltelijk terugbetaald zal worden. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie of betrouwbare indicatie van toekomstig rendement. De waarde en opbrengst van de beleggingen volgen de schommelingen van de wereldwijde aandelenmarkten en van de internationale wisselkoersen.